Là hệ thống bảo vệ tài chính vững chắc cho người lao động khi gặp khó khăn trong cuộc sống và công việc.
Mặc dù khái niệm này đã không còn xa lạ nhưng không phải ai cũng hiểu đúng và đủ về những giá trị và lợi ích mà BHXH mang đến.
Thông qua những chia sẻ bên dưới đây của Tín Phát, hi vọng sẽ giúp bạn khám phá thêm những thông tin mà bạn cần quan tâm.
I. TẦM QUAN TRỌNG
1. Khái niệm
Bảo hiểm xã hội là hình thức đảm bảo một phần thu nhập cho người lao động trong trường hợp không may xảy ra như giảm hay mất thu nhập do các sự kiện như: bệnh tật, thai sản, tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp, tàn tật, thất nghiệp, tuổi già, tử tuất.
Mục tiêu của BHXH là bảo đảm an toàn cho cuộc sống của người lao động và gia đình, đồng thời đóng góp vào việc xây dựng một hệ thống an sinh xã hội vững mạnh cho quốc gia.
2. Đối tượng tham gia
Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (có hiệu lực từ 01/07/2025) mang đến nhiều điểm mới quan trọng, mở rộng diện bao phủ so với Luật BHXH 2014 hiện hành.
Về cơ bản, BHXH vẫn chia thành hai loại hình chính:
– Bắt buộc: Gồm người lao động làm việc theo hợp đồng lao động, cán bộ, công chức, viên chức, người quản lý doanh nghiệp có hưởng lương, và người lao động nước ngoài (có giấy phép lao động hoặc chứng chỉ hành nghề hoặc giấy phép hành nghề do cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam cấp).
– Tự nguyện: Dành cho công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên, không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.
– Luật BHXH 2024 sẽ mở rộng thêm: Chủ hộ kinh doanh có đăng ký, người quản lý doanh nghiệp/hợp tác xã không hưởng lương, và người lao động làm việc không trọn thời gian có trả lương.
II. VAI TRÒ VÀ LỢI ÍCH THIẾT THỰC
Tham gia bảo hiểm không chỉ là tuân thủ quy định pháp luật mà còn là đầu tư cho tương lai, mang lại những lợi ích vô cùng thiết thực cho cả người lao động, người sử dụng lao động và toàn xã hội. Cụ thể:
1. Đối với người lao động:
– An tâm về tài chính khi gặp rủi ro: chi trả các khoản trợ cấp khi bạn ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, giúp bạn trang trải chi phí và ổn định cuộc sống.
– Đảm bảo thu nhập khi về già: Chế độ hưu trí cung cấp lương hưu hàng tháng, giúp bạn có cuộc sống ổn định khi hết tuổi lao động.
– Hỗ trợ khi thất nghiệp: đây nguồn hỗ trợ tạm thời, giúp bạn có thời gian và điều kiện để tìm kiếm công việc mới.
– Chia sẻ gánh nặng với gia đình: chế độ tử tuất hỗ trợ chi phí mai táng và trợ cấp cho thân nhân khi người lao động không may qua đời.
– Được khám chữa bệnh BHYT: Người tham gia BHXH được cấp thẻ BHYT, được thanh toán chi phí khám chữa bệnh theo quy định mà Nhà nước ban hành.
2. Đối với người sử dụng lao động:
– Giảm bớt gánh nặng tài chính: chia sẻ chi phí khi người lao động gặp rủi ro, giúp doanh nghiệp ổn định sản xuất, kinh doanh.
– Thu hút và giữ chân người tài: một chế độ phúc lợi tốt chính là yếu tố quyết định để thu hút và duy trì đội ngũ chất lượng.
– Thể hiện trách nhiệm xã hội: Nâng cao hình ảnh và trách nhiệm của doanh nghiệp đối với người lao động và cộng đồng.
– Giảm các thủ tục hành chính: Khi tham gia BHXH, các thủ tục liên quan đã được quy định rõ, doanh nghiệp chỉ cần thực hiện theo.
3. Đối với xã hội:
– Ổn định an sinh xã hội: thu hẹp khoảng cách giàu nghèo, đảm bảo trật tự an toàn xã hội.
– Thúc đẩy phát triển kinh tế: tạo ra một lực lượng lao động khỏe mạnh, an tâm làm việc, từ đó nâng cao năng suất và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
– Phân phối lại thu nhập: một hình thức phân phối lại thu nhập một cách công bằng, giúp giảm bớt bất bình đẳng trong xã hội.
III. HAI LOẠI BẢO HIỂM CHÍNH HIỆN NAY
Hiện nay, tại Việt Nam, hệ thống bảo hiểm xã hội có hai loại hình chính: BHXH bắt buộc và tự nguyện. Cụ thể:
– BH bắt buộc: Là loại hình bảo hiểm xã hội do Nhà nước tổ chức mà người lao động và người sử dụng lao động phải tham gia (Điều 3 luật BHXH năm 2014)
– BH tự nguyện: Là loại hình bảo hiểm xã hội do Nhà nước tổ chức mà người tham gia được lựa chọn mức đóng, phương thức đóng phù hợp với thu nhập của mình và Nhà nước có chính sách hỗ trợ tiền đóng bảo hiểm xã hội để người tham gia hưởng chế độ hưu trí và tử tuất (Điều 3 luật BHXH năm 2014)
IV. CÁC CHẾ ĐỘ HIỆN HÀNH
Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (số 41/2024/QH15) quy định rõ ràng quyền lợi cho người tham gia BHXH bắt buộc và tự nguyện như sau:
1. BHXH bắt buộc, bao gồm 5 chế độ:
– Chế độ ốm đau: Khi bạn không thể làm việc do ốm, BHXH sẽ hỗ trợ một phần thu nhập. Luật BHXH mới nhất có bổ sung quy định hưởng trợ cấp ốm đau nửa ngày và mở rộng các trường hợp được hưởng.
– Chế độ thai sản: Theo luật BHXH lao động nữ được nghỉ 6 tháng và nhận lương thai sản còn lao động nam sẽ được nghỉ từ 5-14 ngày khi vợ sinh.
– Chế độ tai nạn lao động – Bệnh nghề nghiệp: BHXH sẽ hỗ trợ chi phí điều trị và bù đắp thu nhập khi bạn gặp tai nạn hoặc mắc bệnh do công việc.
– Chế độ hưu trí: Cung cấp lương hưu hàng tháng sau khi đóng đủ số năm và đạt tuổi nghỉ hưu.
– Chế độ tử tuất: Hỗ trợ tài chính cho gia đình người lao động đã mất, bao gồm:
- Trợ cấp mai táng (khoản tiền hỗ trợ chi phí tang lễ)
- Trợ cấp tử tuất (khoản tiền bù đắp phần thu nhập bị mất, có thể nhận hàng tháng hoặc một lần).
2. BHXH tự nguyện có 3 chế độ gồm:
– Trợ cấp thai sản: Mới bổ sung theo luật bảo hiểm xã hội 2024 áp dụng từ ngày 01/07/2025, mức ưởng tương tự như BHXH bắt buộc.
– Chế độ hưu trí: Tương tự như BHXH bắt buộc, nhưng có thể có sự khác biệt về điều kiện hưởng và mức hưởng.
– Chế độ tử tuất: Tương tự như BHXH bắt buộc.
(Lưu ý: BH tự nguyện hiện không có các chế độ ốm đau, tai nạn lao động – bệnh nghề nghiệp như BHXH bắt buộc.)
V. CÁC MỨC ĐÓNG THEO QUI ĐỊNH
1. Mức đóng bắt buộc
Mức đóng BHXH, BHTN, và BHYT được tính trên tiền lương tháng của người lao động và có sự phân chia trách nhiệm đóng giữa người lao động và người sử dụng lao động.
Tổng mức đóng dao động từ 28,5% đến 30,5% tiền lương tháng, tùy thuộc vào việc người lao động có tham gia BHTN hay không.
Mức đóng BHXH được tính dựa trên tiền lương tháng.:
- Người lao động:
– 8% vào quỹ hưu trí và tử tuất.
– 1% vào quỹ bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) (nếu thuộc đối tượng tham gia BHTN).
- Người sử dụng lao động:
– 17% vào quỹ hưu trí và tử tuất.
– 3% vào quỹ ốm đau và thai sản.
– 0.5% vào quỹ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.
– 1% vào quỹ BHTN (nếu có người lao động thuộc đối tượng tham gia BHTN).
– 3% vào quỹ BHYT
Tiền lương làm căn cứ đóng BHXH là mức lương, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác theo quy định của pháp luật về lao động.
2. Mức đóng tự nguyện
Đối với người tham gia BHXH tự nguyện, mức đóng hàng tháng sẽ được tính bằng 22% mức thu nhập tháng mà họ tự chọn.
– Giới hạn: Mức thu nhập được chọn không quá 20 lần mức lương cơ sở (tối đa 36.000.000 VNĐ/tháng) và không thấp hơn mức chuẩn hộ nghèo ở nông thôn (hiện tại là 1.500.000 VNĐ). Điều này mang lại sự linh hoạt tối đa cho người tham gia.
– Phương thức đóng đa dạng: Bạn có thể lựa chọn đóng theo tháng, 3 tháng, 6 tháng, 12 tháng, hoặc thậm chí đóng một lần cho nhiều năm (tối đa 5 năm) hay đóng bù những năm còn thiếu khi gần đến tuổi hưu (tối đa 10 năm).
– Hỗ trợ từ Nhà nước: Đặc biệt, Nhà nước còn hỗ trợ một phần tiền đóng cho người tham gia tự nguyện, với các mức hỗ trợ khác nhau tùy theo đối tượng, lần lượt là 30%, 25% và 10%, giúp tăng cường khả năng tiếp cận BHXH cho nhiều người.
VI. BIẾN THỦ TỤC TRỞ THÀNH QUYỀN LỢI ĐỘC NHẤT
Khi đã hiểu rõ những ưu đãi mà chính sách Nhà nước đem lại, thì BHXH đã không còn là nghĩa vụ, mà đã trở thành 1 khoản đầu tư mang chiến lược dài hạn.
Nắm vững và hiểu rõ các lợi ích mà BHXH đem lại sẽ giúp bạn đưa ra các quyết định đúng đắn nhất cho bản thân hoặc tổ chức của mình.
Có bất kỳ câu hỏi hoặc thắc mắc nào, đừng ngần ngại liên lạc với chúng tôi, Kế toán Tín Phát – sẵn sàng hỗ trợ bạn với những tư vấn chuyên sâu về quy trình chi tiết cũng như các thủ tục chi tiết.
Đăng ký lịch hẹn