Bạn đang phân vân không biết công ty cổ phần là gì? Khác nhau thế nào so với công ty TNHH?
Đây là nỗi băn khoăn thường trực của rất nhiều người khởi nghiệp bây giờ khi chuẩn bị khởi nghiệp và lựa chọn mô hình kinh doanh phù hợp với mình.
Trong bài viết dưới đây, Tín Phát sẽ giúp bạn hiểu được từ khái niệm đến ưu nhược điểm của công ty cổ phần, đồng thời đưa ra bản so sánh với mô hình công ty TNHH – 2 mô hình doanh nghiệp phổ biến nhất hiện nay.
Cùng chúng tôi khám phá, làm rõ vấn đề để đưa ra những lựa chọn đúng đắn nhất cho doanh nghiệp tương lai của bạn nhé!
I. HIỂU ĐÚNG VỀ CÔNG TY CỔ PHẦN
Theo Luật Doanh nghiệp 20220, công ty cổ phần là loại hình doanh nghiệp có tư cách pháp nhân chịu trách nhiệm hữu hạn trên phạm vi vốn góp và hoạt động độc lập với các chủ thể sở hữu.
Vốn điều lệ của công ty được chia nhỏ thành những phần bằng nhau gọi là cổ phần, được phát hành để huy động vốn từ các nhà đầu tư.
Được xem một thể chế kinh doanh, là loại hình doanh nghiệp được hình thành và phát triển nhờ sự góp vốn ít nhất từ 3 cổ đông đông và không giới hạn số lượng tối đa.
Công ty có quyền phát hành cổ phiếu để huy động vốn từ công chúng – điều mà các loại hình doanh nghiệp khác không thể thực hiện.
II. ƯU THẾ CỦA LOẠI HÌNH NÀY LÀ GÌ?
1. Cơ cấu cổ đông công ty
Cổ đông (thành viên công ty) là thành viên sở hữu ít nhất 1 cổ phần trong công ty.
Luật Doanh nghiệp sẽ không giới hạn số lượng thành viên tối đa mà chỉ quy định về số lượng tối thiểu là 3 người.
Việc tăng hay giảm số lượng thành viên sẽ phụ thuộc vào nhu cầu phát triển của doanh nghiệp.
Công ty cổ phần sẽ bao gồm 3 loại cổ đông chính:
Cổ đông sáng lập: là những người có tên trong danh sách cổ đông sáng lập của công ty và bắt buộc phải sở hữu ít nhất một cổ phần phổ thông. Do đó, cổ đông sáng lập đồng thời cũng là cổ đông phổ thông.
Cổ đông phổ thông: đây là những cá nhân hoặc tổ chức sở hữu cổ phần phổ thông của công ty.
Cổ đông ưu đãi: là những người nắm giữ cổ phần ưu đãi, được hưởng những quyền lợi vượt trội so với cổ đông phổ thông như ưu đãi về cổ tức, biểu quyết hoặc hoàn lại vốn.
2. Mức vốn điều lệ và khả năng huy động vốn
Phần vốn điều lệ của công ty sẽ được chia đều thành nhiều phần nhỏ bằng nhau, gọi là cổ phần (cổ phiếu).
Để tham gia cá nhân/tổ chức có thể mua một hay nhiều cổ phiếu tuỳ theo nhu cầu.
Mệnh giá của các loại cổ phần này phải được được đăng ký mua, được ghi nhận trong Điều lệ công ty ở phần vốn điều lệ tại thời điểm đăng ký thành lập công ty.
Công ty cổ phần có khả năng huy động vốn linh hoạt, ngoài việc vay từ tổ chức và cá nhân, còn có thể thông qua ở việc phát hành cổ phiếu và trái phiếu:
Cổ phiếu: Chứng nhận quyền sở hữu cổ phần, phát hành dưới dạng chứng chỉ, ghi sổ, hoặc dữ liệu điện tử. Đây là hình thức huy động vốn phổ biến cũng là là lợi thế mà công ty TNHH sẽ không có.
Trái phiếu: Công ty cổ phần được quyền phát hành trái phiếu, bao gồm trái phiếu thông thường và trái phiếu chuyển đổi cùng các loại khác theo quy định pháp luật.
– Có bốn loại cổ phần:
- Cổ phần phổ thông
- Cổ phần ưu đãi cổ tức
- Cổ phần ưu đãi biểu quyết
- Cổ phần ưu đãi hoàn lại
Kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, các cổ đông sở hữu cổ phần phổ thông sẽ được yêu cầu thanh toán đầy đủ như đã cam kết mua trong vòng 90 ngày.
Bên cạnh đó, trong thời hạn 03 năm kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, cổ đông sáng lập chỉ được chuyển nhượng cổ phần phổ thông của mình cho người không phải là cổ đông sáng lập nếu được sự chấp thuận của Đại hội đồng cổ đông.
III. MÔ HÌNH HOẠT ĐỘNG
Theo quy định tại khoản 2 Điều 137 Luật Doanh nghiệp 2020, công ty cổ phần có thể được tổ chức dưới 02 mô hình sau:
|
Mô hình 1 |
Mô hình 2 |
|
– Đại hội đồng cổ đông (ĐHĐCĐ); – Hội đồng quản trị (HĐQT); – Ban kiểm soát và Giám đốc hoặc Tổng giám đốc. |
– Đại hội đồng cổ đông; – Hội đồng quản trị; – Giám đốc hoặc Tổng giám đốc |
|
Lưu ý: Trường hợp công ty có dưới 11 cổ đông và các cổ đông là tổ chức sở hữu dưới 50% tổng số cổ phần của công ty thì không bắt buộc phải có Ban kiểm soát |
Lưu ý: Mô hình này chỉ áp dụng khi có ít nhất 20% thành viên HĐQT là thành viên độc lập, đồng thời công ty phải thành lập Ủy ban kiểm toán trực thuộc Hội đồng quản trị. |
Mô hình thứ nhất
1. Đại Hội đồng cổ đông: gồm tất cả cổ đông có quyền biểu quyết, là cơ quan quyết định cao nhất của công ty cổ phần.
Theo Điều 138 Luật Doanh nghiệp 2020, ĐHĐCĐ có một số quyền và nghĩa vụ sau đây:
– Thông qua định hướng phát triển của công ty;
– Quyết định loại cổ phần và tổng số cổ phần của từng loại được quyền chào bán; quyết định mức cổ tức hằng năm của từng loại cổ phần;
– Bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm thành viên Hội đồng quản trị, Kiểm soát viên;
– Quyết định đầu tư hoặc bán số tài sản có giá trị từ 35% tổng giá trị tài sản trở lên được ghi trong báo cáo tài chính gần nhất của công ty, trừ trường hợp Điều lệ công ty quy định một tỷ lệ hoặc một giá trị khác;
– Quyết định sửa đổi, bổ sung Điều lệ công ty;
– Thông qua báo cáo tài chính hằng năm…
2. Hội đồng quản trị: là cơ quan quản lý công ty.
Theo khoản 2 Điều 153 Luật Doanh nghiệp 2020, HĐQT có quyền và nghĩa vụ nổi bật như:
– Quyết định chiến lược, kế hoạch phát triển trung hạn và kế hoạch kinh doanh hằng năm của công ty;
– Kiến nghị loại cổ phần và tổng số cổ phần được quyền chào bán của từng loại;
– Quyết định bán cổ phần chưa bán trong phạm vi số cổ phần được quyền chào bán của từng loại; quyết định huy động thêm vốn theo hình thức khác;
– Quyết định giá bán cổ phần và trái phiếu của công ty…
3. Ban kiểm soát:
Ban kiểm soát sẽ có từ 03 đến 05 Kiểm soát viên. Nhiệm kỳ của Kiểm soát viên không quá 05 năm và có thể được bầu lại với số nhiệm kỳ không hạn chế.
Ban kiểm soát có thể có hoặc không trong công ty cổ phần. Trường hợp công ty lựa chọn tổ chức hoạt động theo mô hình thứ nhất, nếu có dưới 11 cổ đông và các cổ đông là tổ chức sở hữu dưới 50% tổng số cổ phần của công ty thì không bắt buộc phải có Ban kiểm soát.
Căn cứ Điều 170 Luật Doanh nghiệp 2020, Ban kiểm soát sẽ có 02 vai trò chính trong công ty cổ phần như sau:
Giám sát việc quản trị nội bộ và hoạt động kinh doanh của công ty;
Xem xét, thẩm định công tác kế toán và báo cáo tài chính của công ty…
4. Giám đốc hoặc Tổng giám đốc:
Hội đồng quản trị bổ nhiệm một thành viên HĐQT hoặc thuê người khác làm Giám đốc hoặc Tổng giám đốc.
Theo khoản 3 Điều 162 Luật Doanh nghiệp 2020, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc có một số quyền và nghĩa vụ cơ bản sau đây:
– Quyết định các vấn đề liên quan đến công việc kinh doanh hằng ngày của công ty mà không thuộc thẩm quyền của HĐQT;
– Tổ chức thực hiện các nghị quyết, quyết định của HĐQT;
– Tổ chức thực hiện kế hoạch kinh doanh và phương án đầu tư của công ty;
– Kiến nghị phương án cơ cấu tổ chức, quy chế quản lý nội bộ của công ty;
– Bổ nhiệm, miễn nhiệm, bãi nhiệm các chức danh quản lý trong công ty, trừ các chức danh thuộc thẩm quyền của Hội đồng quản trị…;

Mô hình thứ hai
Mô hình này không bắt buộc phải thành lập Ban Kiểm soát mà thay vào đó là Uỷ ban kiểm toán (UBKT) thuộc HĐQT.
UBKT là cơ quan chuyên môn thuộc HĐQT, có từ 02 thành viên trở lên. Chủ tịch UBKT phải là thành viên độc lập HĐQT. Các thành viên khác của UBKT phải là thành viên Hội đồng quản trị không điều hành.
Căn cứ khoản 3 Điều 161 Luật Doanh nghiệp 2020, một số quyền và nghĩa vụ của Uỷ ban kiểm toán:
– Giám sát tính trung thực của báo cáo tài chính của công ty và công bố chính thức liên quan đến kết quả tài chính của công ty;
– Rà soát hệ thống kiểm soát nội bộ và quản lý rủi ro;
– Rà soát giao dịch với người có liên quan thuộc thẩm quyền phê duyệt của HĐQT hoặc ĐHĐCĐ và đưa ra khuyến nghị về những giao dịch cần có phê duyệt của HĐQT hoặc ĐHĐCĐ…
IV. ƯU – NHƯỢC ĐIỂM
1. Về ưu điểm của công ty cổ phần
Chế độ trách nhiệm hữu hạn: cổ đông chỉ chịu trách nhiệm trong phạm vi vốn góp nên độ rủi ro trong công ty cổ phần khá thấp.
Khả năng huy động vốn công ty cổ phần rất cao và linh hoạt khi được quyền chào bán cổ phần và phát hành cổ phiếu.
Khả năng hoạt động công ty cổ phần rộng với hầu hết các ngành nghề, lĩnh vực kinh doanh
Thủ tục chuyển nhượng đơn giản, cộng thêm việc không bị giới hạn số lượng cổ đông giúp thu hút nhiều cá nhân hay tổ chức tham gia vào góp vốn để đẩy mạnh kinh doanh.
Được quyền giao dịch, công ty niêm yết cổ phần trên các sàn giao dịch chứng khoán.
2. Nhược điểm
Công ty cổ phần phải có ít nhất 3 cổ đông mới được thành lập công ty, không phù hợp với các mô hình khởi nghiệp quy mô nhỏ hoặc cá nhân muốn kiểm soát hoàn toàn.
Số lượng công ty không bị giới hạn, nên trong một số trường hợp có quá nhiều cổ đông. Điều này ảnh hưởng rất đến việc điều hành quản lý doanh nghiệp.
Một số ngành nghề kinh doanh mà công ty cổ phần không được phép thành lập.
Do tính chất công khai, nên ai cũng đều có thể trở thành cổ đông, do đó độ bảo mật không tốt.
V. SO SÁNH CÔNG TY CP VÀ CÔNG TY TNHH
|
Đặc điểm |
Công ty Cổ phần |
Công ty TNHH |
|
Số lượng chủ sở hữu |
Tối thiểu 3 cổ đông, không giới hạn số lượng tối đa |
Tối đa 50 thành viên |
|
Hình thức vốn |
Chia thành cổ phần, thể hiện qua cổ phiếu |
Không chia thành cổ phần, thể hiện qua tỷ lệ phần vốn góp |
|
Chuyển nhượng phần vốn góp |
Dễ dàng chuyển nhượng cổ phần |
Khó khăn hơn trong việc chuyển nhượng phần vốn góp, phải được các thành viên khác chấp thuận |
|
Tính pháp nhân |
Có tính pháp nhân |
Có tính pháp nhân |
|
Cơ cấu quản lý |
Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát |
Hội đồng thành viên, Giám đốc hoặc Tổng Giám đốc |
|
Công bố thông tin |
Phải công bố thông tin tài chính định kỳ (đối với công ty đại chúng hoặc niêm yết) |
Không bắt buộc công bố thông tin tài chính |
|
Phù hợp với |
Doanh nghiệp vừa và lớn, cần mở rộng mô hình và gọi vốn công chúng |
Doanh nghiệp vừa và nhỏ, muốn kiểm soát chặt chẽ và ít thay đổi thành viên |

Nhìn chung thì công ty cổ phần có cơ cấu hoạt động phần phức tạp hơn so với các loại hình khác nhưng tiềm năng về việc huy động vốn mà nó mang lại là cực kỳ lớn.
Nếu bạn đang băn khoăn giữa các mô như TNHH hay cổ phần, liên hệ ngay với chúng tôi để được tư vấn miễn phí và nhận những thông tin chính xác nhất.
– Xem thêm bài viết về công ty TNHH: Toàn Diện Về Mô Hình Công Ty TNHH – Các Cập Nhật Mới Nhất 2025 để hiểu rõ hơn về cách hoạt động của mô hình này.
Truy cập website: ketoantinphat.com
Hoặc gọi ngay Hotline: 0823 33 35 37
Đăng ký lịch hẹn