Thuế thu nhập cá nhân là khoản thuế bắt buộc cá nhân có thu nhập chịu thuế phải nộp vào ngân sách nhà nước. Vậy quy định về thuế TNCN như thế nào?
Cùng xem ngay bài viết này nhé!
I. THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN LÀ GÌ?
Thuế thu nhập cá nhân (Personal income tax) là khoản tiền mà người có thu nhập phải trích nộp trong một phần tiền lương, hoặc từ các nguồn thu khác vào ngân sách nhà nước sau khi đã được giảm trừ.
Thuế thu nhập cá nhân không đánh vào những cá nhân có thu nhập thấp, do đó, khoản thu này sẽ công bằng với mọi đối tượng, góp phần làm giảm khoảng cách chênh lệch giữa các tầng lớp trong xã hội.
Có 2 đối tượng phải nộp thuế thu nhập cá nhân: Cá nhân cư trú và cá nhân không cư trú tại Việt Nam có thu nhập chịu thuế. Cụ thể:
- Với cá nhân cư trú: Thu nhập chịu thuế là khoản phát sinh trong và ngoài lãnh thổ Việt Nam (không phân biệt nơi trả thu nhập)
- Với cá nhân không cư trú: Thu nhập chịu thuế là thu nhập phát sinh tại Việt Nam (không phân biệt nơi trả và nhận thu nhập).
II. VAI TRÒ CỦA THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN
Thuế thu nhập cá nhân có vai trò quan trọng không chỉ với ngân sách nhà nước mà còn góp phần thực hiện công bằng xã hội.
1. Đối với nền kinh tế xã hội
-
Tăng nguồn thu cho ngân sách nhà nước
Thuế là nguồn thu chủ yếu của ngân sách nhà nước, trong đó có thuế thu nhập cá nhân.
Khi nền kinh tế ngày càng phát triển, thuế thu nhập cá nhân cũng có sự gia tăng nhanh chóng, tỷ lệ thuận với thu nhập bình quân đầu người.
Bên cạnh đó, do việc thực hiện tự do hóa nền kinh tế thương mại, nên nguồn thu từ các loại thuế xuất – nhập khẩu bị ảnh hưởng. Vì vậy, thuế thu nhập cá nhân ngày càng trở nên quan trọng với ngân sách nhà nước.
-
Góp phần thực hiện công bằng xã hội
Tại Việt Nam, sự chênh lệch giàu nghèo còn khá rõ rệt, số đông dân cư có thu nhập thấp.
Thông thường, thuế thu nhập cá nhân chỉ áp dụng với những đối tượng có thu nhập trung bình trở lên, cao hơn mức khởi điểm thu nhập chịu thuế, không đánh vào các cá nhân có thu nhập thấp, vừa đủ nuôi sống bản thân và gia đình.
Do đó, mặc dù thuế thu nhập cá nhân chưa mang đến nguồn thu lớn cho ngân sách Nhà nước, nhưng lại có vai trò quan trọng góp phần thực hiện chính sách công bằng xã hội.
-
Điều tiết vĩ mô nền kinh tế
Thuế thu nhập cá nhân được coi như công cụ giúp điều tiết vĩ mô, kích thích tiết kiệm, đầu tư theo hướng nâng cao năng lực hiệu quả xã hội.
Thông qua việc điều tiết giảm bớt thu nhập của những đối tượng có thu nhập cao, và phân phối lại cho những đối tượng có thu nhập thấp hơn, thuế thu nhập cá nhân góp phần quan trọng trong việc tăng các chế độ phúc lợi xã hội.
-
Phát hiện thu nhập bất hợp pháp
Trong thực tế, nhiều khoản thu nhập của một số cá nhân đến từ các nguồn bất hợp pháp như: nhận hối lộ, tham ô, kinh doanh hàng quốc cấm, trốn thuế, lừa đảo chiếm đoạt tài sản…
Thuế thu nhập cá nhân có vai trò quan trọng góp phần phát hiện các hành vi sai trái này.
2. Đối với hệ thống thuế
-
Khắc phục hạn chế của các loại thuế khác
Thuế thu nhập cá nhân giúp khắc phục được hạn chế của các loại thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu dùng: Tính lũy thoái.
Cụ thể, các loại thuế này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến người nghèo nhiều hơn do khi tiêu thụ cùng lượng hàng hóa, mọi người đều phải chịu tiền thuế như nhau.
Thuế thu nhập cá nhân tính theo phương pháp lũy tiến từng phần sẽ góp phần đảm bảo tính công bằng của hệ thống thuế.
-
Hạn chế thất thu thuế thu nhập doanh nghiệp
Trong các doanh nghiệp thường tồn tại 2 loại thuế: thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp, chúng có mối liên hệ mật thiết với nhau.
Trong trường hợp doanh nghiệp kê khai cao hơn thực tế các chi phí phải trả cho cá nhân để trốn thuế, thì các cá nhân được kê khai tăng thêm sẽ phải nộp thêm thuế thu nhập cá nhân với phần phát sinh. Do đó, góp phần khắc phục hạn chế thất thu về thuế.
III. ĐỐI TƯỢNG NỘP THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN
Theo Điều 2 Luật Thuế TNCN được ban hành và sửa đổi năm 2012 có quy định về 2 đối tượng phải nộp thuế thu nhập cá nhân như sau:
Đối tượng 1: Cá nhân cư trú
Là nhóm người lao động có nhà ở hoặc thuê nhà thường xuyên tại Việt Nam theo quy định của pháp luật và có thời hạn thuê trên 183 ngày trong năm tính thuế hoặc cá nhân có nơi ở thường xuyên ở Việt Nam từ 183 ngày trở lên trong một năm hoặc 12 tháng kể từ lúc có mặt tại Việt Nam. Được biết ngày đến và ngày đi sẽ được tính là 01 ngày.
Đối với cá nhân cư trú thì có 2 trường hợp cần thực hiện đóng thuế thu nhập cá nhân là:
- Cá nhân ký kết hợp đồng lao động từ 03 tháng trở lên
- Cá nhân ký kết hợp đồng lao động dưới 03 tháng hoặc không ký hợp đồng lao động
Đối tượng 2: Cá nhân không cư trú
Là nhóm người không đủ điều kiện đáp ứng thành cá nhân cư trú thì được xác định thuộc nhóm đối tượng cá nhân không cư trú.
Thông thường cá nhân không cư trú là những người nước ngoài đến Việt Nam sống và làm việc.
IV. CÁC KHOẢN CHỊU THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN
Thuế thu nhập cá nhân không chỉ áp dụng đối với tiền lương mà còn bao gồm nhiều loại thu nhập khác như thu nhập từ đầu tư, cho thuê tài sản, hoặc các khoản thu nhập không thường xuyên.
Hiểu rõ về các khoản thu nhập chịu thuế giúp người dân tuân thủ đúng nghĩa vụ tài chính của mình, đồng thời hỗ trợ việc phân bổ công bằng nguồn lực trong nền kinh tế.
Các khoản thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân đối với cả cá nhân cư trú và không cư trú bao gồm:
1. Thu nhập từ kinh doanh
Bao gồm thu nhập từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ trong nhiều lĩnh vực như xây dựng, vận tải, kinh doanh ăn uống, cho thuê tài sản, và các dịch vụ khác.
Cũng bao gồm thu nhập từ các hoạt động hành nghề độc lập mà cá nhân có giấy phép theo quy định của pháp luật.
2. Thu nhập từ tiền lương, tiền công
Đây là khoản thu nhập từ công việc làm công ăn lương hoặc các dịch vụ nhận tiền công từ các tổ chức, doanh nghiệp.
3. Thu nhập từ đầu tư vốn
Thu nhập này bao gồm tiền lãi từ cho vay, cổ tức từ cổ phần, lợi tức từ góp vốn vào công ty, hoặc thu nhập từ các hình thức đầu tư khác như trái phiếu và các chứng khoán.
4. Thu nhập từ chuyển nhượng vốn
Bao gồm thu nhập từ việc chuyển nhượng vốn góp trong công ty hoặc các tổ chức kinh tế, chuyển nhượng cổ phiếu, trái phiếu và các loại chứng khoán khác.
5. Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản
Là thu nhập từ việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất, nhà ở, tài sản gắn liền với đất, quyền thuê đất hoặc mặt nước, và các khoản thu nhập từ việc chuyển nhượng bất động sản dưới tất cả các dạng hình thức.
6. Thu nhập từ trúng thưởng
Bao gồm các khoản thu nhập từ việc trúng xổ số, khuyến mại, cá cược hợp pháp, và các trò chơi có thưởng.
7. Thu nhập từ bản quyền
Là thu nhập nhận được khi chuyển nhượng quyền sở hữu trí tuệ như bản quyền tác phẩm, sáng chế, hoặc chuyển giao công nghệ.
8. Thu nhập từ nhượng quyền thương mại
Thu nhập nhận được từ các hợp đồng nhượng quyền thương mại, bao gồm cả việc nhượng lại quyền thương mại.
9. Thu nhập từ nhận thừa kế
Thu nhập cá nhân nhận được theo di chúc hoặc quy định pháp luật về thừa kế, bao gồm cổ phiếu, vốn trong tổ chức kinh tế, bất động sản, và các tài sản khác.
10. Thu nhập từ nhận quà tặng
Là thu nhập cá nhân nhận được từ tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước, bao gồm các tài sản như chứng khoán, vốn trong doanh nghiệp, bất động sản và các tài sản phải đăng ký quyền sở hữu.
– Lưu ý: Thu nhập từ nhận thừa kế và quà tặng không phải chịu thuế nếu là bất động sản (nhà ở, đất đai, công trình xây dựng) được nhận từ người thân trong gia đình như vợ chồng, cha mẹ, con cái, anh chị em ruột, và các mối quan hệ khác theo quy định pháp luật.
Thông qua các quy định trên, thuế thu nhập cá nhân góp phần điều tiết và đảm bảo công bằng trong việc phân phối thu nhập trong xã hội.
Bài viết này đã cung cấp những kiến thức cơ bản về Thuế thu nhập cá nhân, hi vọng sẽ giúp bạn đọc có thêm những thông tin hữu ích.
Nếu cần được tư vấn hoặc hỗ trợ chuyên sâu, liên hệ ngay về Kế Toán Tín Phát thông qua các thông tin bên dưới:
Hotline: 0823 33 35 37
Email: doitac@ketoantinphat.com
Địa chỉ: VP3-05, Toà Nhà ST Moritz, 1014 Phạm Văn Đồng, Phường Hiệp Bình Chánh, Thành phố Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
Đăng ký lịch hẹn