Thuế xuất nhập khẩu đóng vai trò quan trọng trong hoạt động thương mại quốc tế, ảnh hưởng đến việc xuất nhập hàng hoá giữa các quốc gia.
Bằng cách hiểu rõ về cơ chế này, các doanh nghiệp và cá nhân tham gia vào thương mại quốc tế có thể làm việc hiệu quả hơn và đảm bảo tuân thủ các quy định pháp luật.
Trong bài viết này, hãy cùng Tín Phát tìm hiểu Thuế xuất nhập khẩu là gì nhé!
I. THUẾ XUẤT NHẬP KHẨU LÀ GÌ?
Ta có thể hiểu thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu là loại thuế được đánh lên hàng hóa khi chúng được đưa ra khỏi hoặc đưa vào lãnh thổ một quốc gia. Loại thuế này bao gồm hai hình thức chính:
- Thuế xuất khẩu: áp dụng cho những mặt hàng mà Nhà nước muốn kiểm soát hoặc hạn chế đưa ra thị trường quốc tế.
- Thuế nhập khẩu: là khoản thu đánh vào hàng hóa có nguồn gốc từ nước ngoài khi được nhập vào trong nước, nhằm điều tiết thị trường và bảo vệ sản xuất nội địa.
II. ĐỐI TƯỢNG CHỊU THUẾ XUẤT NHẬP KHẨU
1. Đối tượng chịu thuế theo luật thuế xuất nhập khẩu
Căn cứ theo Điều 2 của Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu năm 2016, những đối tượng phải chịu thuế bao gồm:
- Hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua cửa khẩu, biên giới Việt Nam.
- Hàng hóa xuất khẩu từ thị trường trong nước vào khu phi thuế quan, hàng hóa nhập khẩu từ khu phi thuế quan vào thị trường trong nước.
- Hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu tại chỗ và hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu của doanh nghiệp thực hiện quyền xuất khẩu, quyền nhập khẩu, quyền phân phối.
- Đối tượng chịu thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu không áp dụng đối với các trường hợp sau:
– Hàng hóa quá cảnh, chuyển khẩu, trung chuyển;
– Hàng hóa viện trợ nhân đạo, hàng hóa viện trợ không hoàn lại;
– Hàng hóa xuất khẩu từ khu phi thuế quan ra nước ngoài; hàng hóa nhập khẩu từ nước ngoài vào khu phi thuế quan và chỉ sử dụng trong khu phi thuế quan; hàng hóa chuyển từ khu phi thuế quan này sang khu phi thuế quan khác;
– Phần dầu khí được dùng để trả thuế tài nguyên cho Nhà nước khi xuất khẩu.
- Chính phủ quy định chi tiết Điều này.
2. Các trường hợp hàng hóa không phải là đối tượng chịu thuế
- Hàng hóa quá cảnh, chuyển khẩu, trung chuyển: Các loại hàng hóa chỉ qua cảnh, chuyển khẩu hoặc trung chuyển tại Việt Nam mà không dừng lại hoặc không thực hiện các hoạt động thương mại khác.
- Hàng hóa viện trợ nhân đạo: Các loại hàng hóa được sử dụng cho mục đích viện trợ nhân đạo và không có tính chất thương mại.
- Hàng hóa xuất khẩu từ khu phi thuế quan ra nước ngoài hoặc nhập khẩu từ nước ngoài vào khu phi thuế quan và chỉ sử dụng trong khu phi thuế quan: Các loại hàng hóa này không được coi là tham gia vào thương mại quốc tế.
- Hàng hóa chuyển từ khu phi thuế quan này sang khu phi thuế quan khác: Các loại hàng hóa được chuyển giao từ một khu phi thuế quan sang khu phi thuế quan khác mà không vào thị trường trong nước.
- Phần dầu khí được dùng để trả thuế tài nguyên cho Nhà nước khi xuất khẩu: Phần dầu khí được sử dụng để thanh toán thuế tài nguyên khi xuất khẩu không chịu thuế xuất khẩu.
Khu phi thuế quan được định nghĩa là khu vực kinh tế nằm trong lãnh thổ Việt Nam, được quy định bởi pháp luật, có ranh giới xác định và được ngăn cách với khu vực bên ngoài bằng hàng rào cứng. Khu vực này có điều kiện thuận lợi cho hoạt động kiểm tra, giám sát và kiểm soát hải quan đối với hàng hóa và phương tiện vận chuyển.
3. Các trường hợp được miễn thuế
Trong quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế, không phải tất cả các khoản thu nhập hay hoạt động kinh doanh đều phải nộp thuế.
Có những trường hợp đặc biệt được pháp luật quy định miễn thuế, giúp giảm bớt gánh nặng cho người nộp thuế. Dưới đây là các trường hợp được miễn thuế theo quy định hiện hành.
- Tài sản cá nhân di chuyển hoặc các món quà biếu, quà tặng.
- Hàng hóa xuất khẩu hoặc nhập khẩu dùng cho gia công, cũng như sản phẩm gia công xuất khẩu và nhập khẩu.
- Hàng hóa nhập khẩu phục vụ cho việc sản xuất sản phẩm xuất khẩu.
- Hàng hóa tạm nhập, tái xuất hoặc tạm xuất, tái nhập trong một khoảng thời gian quy định.
- Hàng hóa nhập khẩu để tạo tài sản cố định cho các đối tượng hưởng ưu đãi đầu tư.
- Sản phẩm được chế tạo, gia công, tái chế hoặc lắp ráp trong khu vực không chịu thuế.
- Nguyên liệu, vật liệu, linh kiện nhập khẩu phục vụ cho việc sản xuất và lắp ráp trang thiết bị y tế.
- Nguyên liệu, vật tư, linh kiện nhập khẩu hỗ trợ trực tiếp cho quá trình sản xuất sản phẩm công nghệ thông tin, nội dung số và phần mềm.
- Hàng hóa nhập khẩu không phục vụ cho mục đích thương mại.
III. MỨC THUẾ SUẤT THUẾ NHẬP KHẨU MỚI NHẤT NĂM 2025
Theo Luật Thuế xuất khẩu, nhập khẩu 2016, Việt Nam áp dụng 3 mức thuế suất chính đối với hàng hóa nhập khẩu:
- Thuế suất ưu đãi: áp dụng cho hàng hóa từ các quốc gia, vùng lãnh thổ có quan hệ tối huệ quốc (MFN) với Việt Nam. Người nhập khẩu phải khai báo xuất xứ để được hưởng mức này.
- Thuế suất ưu đãi đặc biệt: dành cho hàng hóa từ các quốc gia/vùng lãnh thổ có FTA, liên minh thuế quan hoặc thỏa thuận thương mại đặc biệt với Việt Nam. Hàng nhập khẩu phải có xuất xứ hợp lệ theo quy định.
- Thuế suất thông thường: áp dụng với hàng hóa không thuộc hai trường hợp trên, nhưng không vượt quá 70% mức thuế suất ưu đãi.
Ngoài ra, một số mặt hàng có thể phải chịu thuế bổ sung nếu:
- Giá nhập khẩu quá thấp, ảnh hưởng sản xuất trong nước.
- Xuất xứ từ quốc gia có hành vi phân biệt đối xử thương mại với Việt Nam.
IV. MỤC ĐÍCH CỦA THUẾ XUẤT NHẬP KHẨU
Thuế xuất nhập khẩu có một loạt mục đích quan trọng, nhằm tạo ra các hiệu ứng kinh tế và thương mại cụ thể.
Dưới đây là các mục đích chính của việc áp dụng thuế xuất nhập khẩu:
- Tăng thu cho ngân sách: Mục đích cơ bản nhất của thuế nhập khẩu là để tăng thu cho ngân sách quốc gia. Thu nhập từ thuế này có thể được sử dụng để đầu tư vào các dự án công cộng, giáo dục, y tế và các lĩnh vực khác để phát triển kinh tế và cải thiện chất lượng cuộc sống của công dân.
- Giảm thâm hụt thương mại: Bằng cách làm cho hàng hoá nhập khẩu trở nên đắt hơn so với các hàng hoá thay thế trong nước, thuế nhập khẩu có thể giúp giảm thâm hụt cán cân thương mại. Điều này thúc đẩy sản xuất trong nước và giúp tăng cường cơ sở sản xuất nội địa.
- Chống lại hành vi bán phá giá: Thuế nhập khẩu cũng được sử dụng để chống lại hành vi bán phá giá, khi các nhà sản xuất nhập khẩu bán hàng với giá thấp hơn so với giá ổn định trên thị trường. Bằng cách tăng giá hàng hoá nhập khẩu lên mức chung của thị trường, thuế nhập khẩu có thể ngăn chặn các hành vi không công bằng này và bảo vệ lợi ích của các nhà sản xuất trong nước.
- Chống lại rào cản thương mại từ các quốc gia khác: Thuế xuất nhập khẩu có thể được sử dụng như một công cụ để đáp trả khi các quốc gia khác áp đặt thuế hoặc các biện pháp hạn chế đối với hàng hoá xuất khẩu từ quốc gia đang áp dụng thuế.
- Bảo hộ cho các ngành sản xuất quan trọng: Thuế nhập khẩu có thể được sử dụng để bảo hộ cho các ngành công nghiệp và nông nghiệp quan trọng của quốc gia, bảo vệ chúng khỏi sự cạnh tranh không công bằng từ hàng nhập khẩu giá rẻ.
- Bảo vệ ngành công nghiệp mới: Thuế xuất nhập khẩu cũng có thể được sử dụng để bảo vệ các ngành công nghiệp mới và đang phát triển, giúp chúng có thời gian và điều kiện cần thiết để trở nên cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
- Cơ sở đàm phán thương mại: Việc thực hiện các biện pháp thuế xuất nhập khẩu cũng có thể là một cơ sở để thực hiện các đàm phán thương mại, khi một quốc gia cung cấp các ưu đãi hoặc trả đũa thương mại dựa trên việc giảm hoặc loại bỏ các loại thuế này. Điều này có thể tạo ra một môi trường thương mại minh bạch và dễ thực hiện.
V. MỘT SỐ LOẠI THUẾ XUẤT NHẬP KHẨU TẠI VIỆT NAM
Tại Việt Nam, hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa chịu sự điều chỉnh của nhiều loại thuế khác nhau, nhằm vừa đảm bảo nguồn thu ngân sách, vừa điều tiết thương mại quốc tế.
Dưới đây là các loại thuế xuất khẩu nhập khẩu phổ biến:
– Thuế nhập khẩu (NK): Là loại thuế gián thu áp dụng đối với các sản phẩm được nhập khẩu vào Việt Nam. Mức thuế này được quy định trong Biểu thuế xuất nhập khẩu và dao động từ 0% đến 50%, tùy thuộc vào từng loại hàng hóa.
– Thuế xuất khẩu (XK): Là loại thuế gián thu áp dụng đối với hàng hóa khi xuất khẩu ra khỏi Việt Nam. Mức thuế xuất khẩu thường thấp hoặc bằng 0% đối với đa số các mặt hàng và được quy định chi tiết trong Biểu thuế xuất nhập khẩu.
– Thuế giá trị gia tăng (VAT): Là loại thuế gián thu đánh vào sự gia tăng giá trị trong quá trình sản xuất và tiêu thụ hàng hóa, dịch vụ. Hàng hóa xuất khẩu và nhập khẩu sẽ phải chịu thuế VAT nếu đáp ứng đủ các điều kiện quy định trong Luật Thuế Giá trị Gia tăng.
– Thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB): Đây là thuế gián thu áp dụng cho các sản phẩm tiêu dùng đặc biệt, như những mặt hàng có hại cho sức khỏe, các sản phẩm xa xỉ hoặc những sản phẩm gây lãng phí. Một số hàng hóa xuất khẩu và nhập khẩu có thể chịu thuế TTĐB nếu thuộc nhóm hàng hóa chịu thuế theo quy định của Luật Thuế Tiêu thụ Đặc biệt.
– Thuế chống bán phá giá (CBPG): Đây là thuế bổ sung áp dụng đối với các mặt hàng nhập khẩu có hành vi bán phá giá, gây thiệt hại cho các ngành sản xuất trong nước. Mức thuế này được xác định dựa trên kết quả điều tra chi tiết cho từng trường hợp cụ thể.
– Thuế chống trợ cấp (CTC): Thuế này được áp dụng cho các sản phẩm nhập khẩu nhận được trợ cấp từ chính phủ của quốc gia xuất khẩu, gây thiệt hại cho nền sản xuất trong nước. Mức thuế này cũng được ấn định dựa trên kết quả của các cuộc điều tra riêng biệt cho từng tình huống.
– Thuế bảo vệ (TBV): Đây là loại thuế được áp dụng để bảo vệ các ngành sản xuất trong nước khỏi sự cạnh tranh không lành mạnh từ các sản phẩm nhập khẩu. Mục đích của thuế bảo vệ là điều chỉnh mức giá của hàng hóa nhập khẩu, tạo ra một môi trường cạnh tranh công bằng, đồng thời hỗ trợ sự phát triển của các doanh nghiệp trong nước và ngành công nghiệp nội địa.
– Thuế chống trợ cấp: loại thuế bổ sung áp dụng cho hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam nếu các sản phẩm này nhận trợ cấp từ chính phủ của quốc gia xuất khẩu, làm tổn hại tới ngành sản xuất trong nước hoặc ngăn cản sự phát triển của ngành công nghiệp nội địa.
– Thuế tự vệ: thuế bổ sung áp dụng khi có tình trạng hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam vượt quá mức cần thiết, gây ra thiệt hại nghiêm trọng hoặc có nguy cơ gây thiệt hại nghiêm trọng cho ngành sản xuất trong nước, hoặc làm gián đoạn sự hình thành và phát triển của các ngành sản xuất trong nước.
Qua những thông tin mà Tín Phát chia sẻ phía trên, bạn đã có cái nhìn tổng quan về thuế xuất nhập khẩu là gì trong nền kinh tế.
Nếu bạn cần tư vấn chuyên sâu, đừng ngần ngại liên hệ với Kế Toán Tín Phát qua:
- Hotline: 0823 33 35 37
- Email: doitac@ketoantinphat.com
- Địa chỉ: VP3-05, Toà Nhà ST Moritz, 1014 Phạm Văn Đồng, Phường Hiệp Bình Chánh, Thành phố Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
Đăng ký lịch hẹn